Zijn Dolfijnen gelukkig in gevangenschap?

Inleiding 

Het is niet wetenschappelijk te bewijzen wanneer dieren gelukkig zijn en of ze überhaupt het concept ‘gelukkig zijn’ kennen. Wel is het bekend dat dieren simpelweg niet denken en redeneren zoals mensen. Het is daarom onmogelijk en ook oneerlijk om de toestand van een dier te beoordelen onder menselijke gedachten en emoties. Dit zogeheten antropomorfisme doet vaak meer kwaad dan goed wanneer men de gemoedstoestand van een dier probeert te beoordelen. Vaak spelen hier eigen gedachten, emoties en voorkeuren een te grote rol in. Studies wijzen uit dat dieren waarschijnlijk vooral in het ‘hier en nu’ leven en reageren op impulsen die ze op dat moment krijgen. Het is echter onmogelijk om in het hoofd van een dier te kijken en de precieze gedachtegang en emoties te ontcijferen. Wat we wél kunnen doen is gedrag aflezen en metingen doen. Bijvoorbeeld op het stresshormoon cortisol.  Een studie uit 2016 door Loro Parque, een dierentuin in Tenerife is hier een voorbeeld van. Hierbij is van november 2015 tot juni 2016 het cortisol van 59 dieren gemeten in 9 verschillende parken verspreid over Europa. Het resultaat hiervan is dat 95% van de dieren een normaal cortisolniveau hadden of zelfs zo laag dat het niet te detecteren was.

"Maar het is toch zielig??"

Vooral de laatste tien jaar is het  populair dolfinaria te bekritiseren en cetacea in gevangenschap als zielig te bestempelen. Iets 'zielig vinden'  is echter vaak op basis van meningen en emoties in plaats van onderbouwde argumenten. Er zijn verschillende organisaties opgestaan die gevangenschap van cetacea bevechten of juist verdedigen. Vaak wordt (vanuit beide partijen) valse informatie verspreid. Onder andere via internet en bekende documentaires zoals "Blackfish" en "The Cove" zijn dolfinaria en andere parken met cetacea het laatste decennia onder een vergrootglas geplaatst. Hierin worden verschillende negatieve punten over het houden van dolfijnen in gevangenschap besproken. Toch liggen deze documentaires zelf ook vaak onder vuur. Gegeven informatie zou vals zijn en beelden zouden zijn bewerkt. Ook zouden mensen zijn omgekocht om een gewenst statement te geven en zouden er trainers aan het woord zijn die zijn ontslagen vanwege wangedrag. Zo zijn er ook ex-werknemers aan het woord die meer dan 10 tot 20 jaar geleden werkzaam waren bij een dolfinarium, wat de relevantie voor de huidige situatie in twijfel trekt. Voorstanders van de documentaires ontkennen dit echter massaal. Deze moderne vorm van dieren-activisme heeft zich vooral tot een welles-nietes spel ontwikkeld. Belangrijk bij het vormen van een mening over gevangenschap zijn feiten en meetbare resultaten. Dieren in gevangenschap worden beduidend ouder, bij tuimelaardolfijnen zelfs het dubbele van de levensverwachting in het wild. In de grote meerderheid van de parken krijgen cetacea in gevangenschap genoeg voedsel wat van goede kwaliteit is en het dieet wordt erg nauwkeurig bijgehouden. Ook hebben de dieren toegang tot medicatie wanneer ze ziek worden en medische hulp wanneer ze gewond zijn. Er staat iedere dag een professioneel team klaar om de dieren te verzorgen en verrijkt te houden. Dit zijn luxes die voor wilde exemplaren niet zijn weggelegd. Verder zijn cetacea in gevangenschap beschermd tegen vijanden, vervuiling van de oceaan, verstrikt raken van visnetten en ongelukken met boot-propellers. Zaken die in het wild dagelijks voorkomen en wilde cetacea veel schade aanbrengen. Echter blijft het een controversieel onderwerp. Kan een park in gevangenschap de dieren werkelijk de verrijking en ruimte bieden die ze nodig hebben? Is het überhaupt aan de mens om daarover te bepalen? Al geldt dit dan natuurlijk voor alle wilde en exotische dieren in gevangenschap, al dan niet de intelligente soorten met een hoge mentale verrijkingsbehoefte. Een feit blijft dat er in landen zonder dierenwelzijnsprotocollen nog veel parken bestaan beneden de standaarden die we hier kennen. Dit zijn ook vaak parken die de dieren nog regelmatig uit het wild verkrijgen. Op sommige plaatsen heeft zelfs de politiek en de regering al een rol gespeeld bij het aanhouden of sluiten van dolfinaria en de fokprogramma's die dolfinaria en dierenparken hanteren. Kritisch kijken naar de manier van houden en huisvesten evenals het welzijn van dieren is zeker positief en heeft alleen al de laatste decennia een hoop verbeterd en gemoderniseerd. Echter moet men wel blijven kijken naar dierenwelzijn en niet simpelweg de eigen visie willen opdringen. Met name het welzijn van de individuele dieren die nu in de parken leven mag zeker niet verloren gaan in de algehele discussie.