Witsnuitdolfijn Albi bij SOS Dolfijn  

Inleiding 

Zondagavond 10 mei strandde er een Witsnuitdolfijn (Lagenorhynchus albirostris) in Egmond aan Zee. Het is dit jaar al de achtste keer dat er een walvisachtige bij de Nederlandse kust is aangespoeld of gezien. Wat dat betreft is het een bizar jaar voor SOS Dolfijn en een zeer interessant jaar voor zeezoogdierenliefhebbers! Begin dit jaar werd er wekenlang een beloega voor de Nederlandse kust waargenomen. Dat dier dook later weer op in België. Niet heel veel later werd er een kadaver van een groot wit zeezoogdier gevonden op 10 april in Zeeland. In eerste instantie dacht men dat het om dezelfde beloega ging, maar het bleek om een Risso dolfijn, (ook wel "Gramper" genoemd) te gaan! Vervolgens strandde er in februari twee Gewone Dolfijnen (Delphinus delphis), één daarvan werd overgebracht naar SOS Dolfijn, maar overleed helaas later. Los daarvan zijn nog twee verschillende bultruggen gespot en al meerdere bruinvissen opgevangen in SOS Dolfijn dit jaar. Waarom er dit jaar zoveel waarnemingen zijn geweest en waarom we ook dieren waarnemen die normaal niet in dit deel van de Noordzee voorkomen is nog onduidelijk. Witsnuitdolfijnen zijn bewoners van de Noordzee, maar toch is deze stranding erg bijzonder. Ze zijn vooral een soort van de centrale en noordelijke Noordzee, met de hoogste aantallen meer richting het noordwestelijke deel. Ze houden van wat kouder water dan wij normaliter hebben aan onze kusten. In de Nederlandse Noordzee zitten we meer aan de zuidelijke rand van hun verspreidingsgebied: daar zijn ze zeldzaam tot vrij zeldzaam, zeker dicht bij de kust. Afhankelijk van het precieze leefgebied voeden Witsnuitdolfijnen zich met vissen zoals haring en kabeljauw. Een volwassen dier kan wel 300 kg wegen. Ook worden Witsnuitdolfijnen vaak in groepjes waargenomen. Strandingen van witsnuitdolfijnen in Nederland zijn niet super zeldzaam. Jaarlijks wordt er vaak toch wel zeker één dier gevonden. Deze zijn dan echter meestal al overleden. Levende strandingen komen een stuk minder vaak voor. In 2011 strandde er twee levende Witsnuitdolfijnen aan de Nederlandse kust. Deze dieren zijn destijds ook overgebracht naar het opvangcentrum van SOS Dolfijn. Het ene dier genaamd "Emma" was nog maar een kalfje en moest geëuthanaseerd worden. Robbie, een grotere mannetjes Witsnuitdolfijn, overleed na enkele maanden zorg. Het nieuwe dier is een mannetje van 237cm lang en hij weegt ongeveer 140 kilogram. Hij heeft de naam "Albi" gekregen, vernoemd naar de Latijnse, wetenschappelijke benaming van de soort "albi-rostris" oftewel witte snuit.

Albi werd gevonden door wandelaars. Nadat zij hulp hadden ingeschakeld, werd hij vanuit de branding het strand opgetrokken, zodat hij kon blijven ademhalen. Op het strand werd Albi koel gehouden met natte doeken. Albi was niet gewond of verstrikt in een visnet, omstanders beschreven hem zelfs als "puntgaaf". Uiteraard is er toch echt overduidelijk iets mis als een dier gestrand raakt, dus is hij vervolgens meegenomen naar het gespecialiseerde opvangcentrum van SOS Dolfijn. Hier kan hij worden onderzocht en herstellen van de spierschade en krampen die hij heeft opgelopen door een gelange tijd op het land te liggen. Walvisachtigen hebben namelijk geen middenrif en de spieren en organen worden door hun eigen gewicht verdrukt als ze te lang op het land liggen. Dit kan zo'n spierpijn en zelfs schade geven dat de dieren niet meer zelf kunnen zwemmen. Zij moeten dan ook vaak dagen of zelfs weken worden ondersteund door vrijwilligers tijdens het herstelproces.

                                                                       Albi

Ik bezocht Albi één dag na de stranding. Het was al lang geleden dat ik een witsnuitdolfijn in het echt had gezien, namelijk dolfijn Robbie in 2011! Die herinneringen kwamen wel weer een beetje terug toen ik Albi voor het eerst zag. Hij werd toen ik binnen kwam ondersteund door één vrijwilliger, maar soms ook door twee vrijwilligers tegelijk. Dit is ontzettend zwaar werk en dat was ook goed zichtbaar. Zelfs in het water is Albi behoorlijk zwaar. Ook is hij niet gewend aan mensen en werkt hij dus niet echt mee, in het ergst geval stribbelt hij zelfs tegen. Je zag de vrijwilligers regelmatig echt tegen de muur van het bassin geduwd worden of moeite hebben om hem te hanteren. Wanneer hij wat meer aan zijn hoofd werd ondersteund kwam zijn rug en lichaam wat meer uit het water. Dan zag je wat een enorm dier het eigenlijk is! Ze hebben een hele grote rugvin in verhouding met hun lichaam en een grijze zadelvlek. Beide kenmerken doen me altijd wat denken aan de orka. Ook werd hij regelmatig wat meer onder lichaam ondersteund, waardoor hij wat dieper in het water lag. Dit om hem aan te sporen zelf meer zijn staart te gebruiken. Daarbij kwam zijn hoofd dan wel weer wat hoger uit het water, waardoor je hem heel goed kunt bekijken als bezoeker.  Albi heeft dus geen zichtbare verwondingen, maar is wel zwak en uitgedroogd. Dolfijnen halen hun vocht uit de vis die zij eten. Het is dus erg belangrijk dat Albi wel blijft eten. Helaas doet hij dit nog niet zelf. Er werd bij mijn bezoek wel een aantal keer geprobeerd of hij de vissen zelf aannam, maar helaas had hij hier geen interesse in. Daarom moest het team gebruik maken van dwangvoeding. Hierbij werd hij met vier man gefixeerd. Zelfs met vier mensen die hem vasthielden hadden ze moeite om hem in bedwang te houden! Vooral bij de krachtige staart. Dit was op zich ook wel goed om te zien, er zit dus zeker nog wel wat kracht en wil in Albi! Met handdoeken werd zijn bek open geforceerd en de vis werd vervolgens met de hand ingebracht. Die handdoeken zijn nodig omdat Witsnuitdolfijnen ontzettend scherpe tanden en een forse beet hebben die dwars door de handschoenen van het personeel heen gaan als je niet oplet! Zomaar met de hand in zijn bek gaan is daarom te gevaarlijk. Ook werd er een sonde met vocht en mogelijke medicatie toegediend. Je kunt deze procedures hieronder op de foto zien. Daar is ook goed te zien hoe groot hij is! Vooral de staartvin en rugvin in verhouding met de mensen die in het water staan vind ik erg indrukwekkend! 

Het team werkt dus dag en nacht door en ondersteunt hem 24/7. Dit hebben ze overigens ook al weken gedaan met de drie bruinvissen die nog in de opvang verblijven. Ik weet uit ervaring hoe ontzettend zwaar dit is en ik moet daarom nog even benoemen dat ik ontzettend veel respect heb voor het team van SOS Dolfijn!! Tijdens mijn eerdere bezoek aan gewone dolfijn Djay-lynn, maar nu ook weer werkt het team echt heel professioneel en als een eenheid. Je ziet dat ze heel goed getraind hebben voor situaties zoals deze en een heel groot hart hebben voor deze prachtige dieren. Zonder hen is het opvangen van deze dieren simpelweg niet te realiseren en dat mag zeker nog even gezegd worden! Voor Albi blijft het de komende tijd spannend. Hij zal verder moeten aansterken en ondertussen wordt aanvullend bloedonderzoek afgewacht om een beter beeld te krijgen van zijn gezondheid. Welke kant het ook op gaat, het is en blijft ontzettend speciaal en leerzaam om zulke dieren op te vangen. Ik zal in ieder geval duimen voor Albi en zijn rehabilitatie goed in de gaten houden de komende tijd!

                                                                     SOS Dolfijn

Stichting SOS Dolfijn werd in 2004 opgericht en nam de opvangactiviteiten over die eerder door het Dolfinarium in Harderwijk werden uitgevoerd. De stichting vestigde zich in het bestaande opvanggebouw op het terrein van het Dolfinarium, waar gebruik kon worden gemaakt van faciliteiten zoals bassins, quarantainevoorzieningen, een viskeuken, laboratorium en veterinaire expertise. In de jaren daarna ving SOS Dolfijn tientallen bruinvissen en andere walvisachtigen op. Toch zorgde de locatie in Harderwijk steeds vaker voor verwarring: veel mensen dachten dat SOS Dolfijn onderdeel was van het commerciële zeezoogdierenpark. Dit bemoeilijkte de fondsenwerving en verdere ontwikkeling van de stichting. Ook groeiden de visies van SOS Dolfijn en het Dolfinarium uit elkaar. Daarom werd besloten het aflopende samenwerkingscontract niet te verlengen. Na de succesvolle uitzet van bruinvis Nena in 2017 ging SOS Dolfijn op zoek naar een nieuwe locatie. Gesprekken met onder andere Ecomare en de zeehondenopvang in Pieterburen leidden niet tot een verhuizing. Uiteindelijk kwam Landgoed Hoenderdaell in Anna Paulowna in beeld. Hoewel dit een dierenpark is, sloot de opvanggerichte visie goed aan bij die van SOS Dolfijn. Na een periode van fondsenwerving en verschillende verkenningstrajecten werd de samenwerking alsnog gerealiseerd. In april 2022 opende het nieuwe educatieve walvisopvangcentrum bij Dierenpark Hoenderdaell. Sindsdien worden er opnieuw bruinvissen opgevangen en verzorgd. Het centrum is inmiddels uitgebreid met een Waddenbeleving, twee gewone zeehonden, een groot buitenbassin voor verdere rehabilitatie en een gethematiseerd duingebied rond de opvang.

                                                                Waddenbeleving

Rondom het nieuwe opvangcentrum is dus inmiddels ook een Waddenbeleving gerealiseerd. Dit gebied sluit aan bij het educatieve karakter van SOS Dolfijn en laat bezoekers op een toegankelijke manier kennismaken met de leefomgeving van bruinvissen en andere dieren uit het Nederlandse waddengebied. Toen ik de opvang de vorige keer bezocht was het erg slecht weer, waardoor ik niet heel lang in dit gebied hem gespendeerd. Ditmaal was dat anders! Het is echt een ontzettend mooi gebied geworden, ik denk wel het mooiste deel van het park op het moment! Door middel van thematisering, duinen, waterpartijen en informatie over de Waddenzee wordt de link gelegd tussen de opvang van walvisachtigen en hun natuurlijke leefgebied. Onderdeel van deze Waddenbeleving zijn onder andere twee gewone zeehonden en een groot buitenbassin. Dit bassin kan worden gebruikt voor de verdere rehabilitatie van walvisachtigen, zodat dieren na hun eerste opvang en herstelperiode meer ruimte krijgen om aan te sterken. Bezoekers kunnen ondertussen door het nagebouwde duingebied lopen en meer leren over de natuur, de bedreigingen en het belang van hulp aan gestrande zeezoogdieren. Zo vormt de Waddenbeleving een aanvulling op het opvangcentrum én op de educatieve missie van SOS Dolfijn.. 

                                                            Roelof, Jantje & Coco

Ook de opvang van de bruinvissen gaat gewoon door in het andere bassin naast het bassin waar Albi wordt verzorgd. Dit is een bassin met hoge wanden, waardoor je de bruinvissen goed kunt zien zwemmen. Foto's maken is door de afstand en belichting wel een hele uitdaging! Maar toch heb ik een aantal leuke kunnen maken van de diertjes. Het was een bizar druk jaar voor SOS Dolfijn. Zo zijn er al zes bruinvissen binnengekomen dit jaar. Het overgrote deel daarvan ook nog tegelijk! De eerste twee dieren zijn Jantje en Roelof. Zij strandden samen op 5 maart aan de kust van Vlieland. Dat twee bruinvissen tegelijk stranden is best bijzonder! Het ging dus om twee mannetjes. Jantje is 104 centimeter en ongeveer 21 kilogram. Roelof is iets groter en zwaarder, namelijk: 116 centimeter en 24 kilogram. Beide zijn vernoemd naar hun vinders, een traditie binnen SOS Dolfijn. Ze zijn door de KNRM Vlieland veilig naar Harlingen gebracht. Daar stond het team van SOS Dolfijn klaar met de dierenambulance om de bruinvissen naar het opvangcentrum in Anna Paulowna te vervoeren. De eerste dagen waren de dieren te zwak om zelfstandig te zwemmen en werden zij 24 uur per dag ondersteund door het team van vrijwilligers. Ook waren ze aanvankelijk te zwak om zelfstandig te eten. Na een aantal dagen was er al een hele verbetering en hadden ze geen ondersteuning meer nodig. Inmiddels zijn ze in een hele goede staat, zwemmen actief rond en wordt er al voorzichtig uitgekeken naar hun uitzet terug naar het wild. Dat ze samen zijn gestrand betekent ook dat ze in het hele proces veel steun aan elkaar hebben gehad. Op 25 maart strandde er vervolgens meerdere bruinvissen op één dag! De eerste strandde bij Dishoek en heeft een nacht in de opvang doorgebracht. Van de vinder heeft zij de naam Geesje gekregen. Zij overleed helaas een dag later omdat ze toch te zwak was. Op dezelfde dag strandde er vervolgens ook nog een bruinvis op Ameland! Helaas bleek dat dier, (een mannetje met oogwonden) dusdanig verwond, dat in overleg met de dierenarts is besloten om het dier in te laten slapen om verdere pijn en lijden te voorkomen. Als laatste strandde ook nog bruinvis Coco op het Waddeneiland Texel. Hoewel zij wel vrijwel meteen at, had Coco het een stuk moeilijker dan Jantje en Roelof en moest een hele lange periode nog worden ondersteund door vrijwilligers. Bij mijn bezoek zwom ze al zonder ondersteuning en zat ze bij Jante en Roelof in het bassin. Zij dook echter niet en dreef alleen maar aan de oppervlakte. Waar Jantje en Roelof heel erg actief zwommen, doken, achter elkaar aanzaten en speelgedrag vertoonde, dreef Coco vooral heel kalm. Zij heeft duidelijk nog een langere weg te gaan. Hopelijk worden alle drie de diertjes dit jaar nog terug uitgezet in het wild!