Edenya, Slapen tussen de lamantijnen in Pairi Daiza 
Inleiding
Edenya, het onderwerp waar het al het hele jaar over gaat in dierentuinland! Edenya is de nieuwe megagrote tropische kas (ook wel serre genoemd in het Vlaams) in dierentuin Pairi Daiza. Ik schreef natuurlijk al meerdere malen over Pairi Daiza, een grote dierentuin in België die door veel mensen de mooiste dierentuin van Europa wordt genoemd. Pairi Daiza onderscheid zich met name door grote projecten en gebieden met heel veel thematisering. Ook het formaat van de dierentuin is zo groot, met zo veel verschillende aspecten om te bekijken en beleven dat het tegenwoordig lastig is om alles in één dag te kunnen zien. Daarom introduceerde Pairi Daiza in 2019 al hotelkamers in de dierentuin. Vanuit deze volledig gethematiseerde hotelkamers had je zicht op de verblijven van onder andere Stellerzeeleeuwen, damherten, Europese wolven en bruine/zwarte beren. In 2020 kwamen daar de eerste hotelkamers met onderwaterzicht bij in "the Land of the Cold". Denk dan aan ijsberen, walrussen en pinguïns. Ik was in 2020 één van de eersten die in een walruskamer mocht slapen, met onderwaterzicht op de walrussen. Daar heb ik destijds ook een blog over geschreven. Dit beviel toen zo ontzettend goed dat ik altijd nog een keer terug wilde naar het Pairi Daiza Resort. Het is echter de afgelopen jaren heel moeilijk geweest om de kamers met onderwaterzicht te boeken. Ze waren bijna meteen volgeboekt zodra de boekingen vrij kwamen. Met de uitbreiding van Edenya kwamen er echter nieuwe kansen! Edenya is de naam waaronder Pairi Daiza’s grote tropische kas uiteindelijk is geopend, maar tijdens de bouw werd het project vaak “Sanctuary” genoemd. Inmiddels is Edenya toegankelijk voor bezoekers. Het is een reusachtige overdekte wereld met dieren, planten, horeca en nieuwe hotelkamers met zicht op o.a. jaguars, haaien, lamantijnen en andere tropische dieren. Zoals jullie weten ben ik gek op lamantijnen, ook wel zeekoeien genoemd in de volksmond. Ik heb dus alles op alles gezet om een hotelkamer met zicht op de lamantijnen te kunnen bemachtigen en dat is gelukt! Voor mijn verjaardag verbleef ik in "Manatee Cove", in een hotelkamer met onderwaterzicht op de lamantijnen.
Pairi Daiza, tot 2009 bekend als Paradisio, is een relatief jong dierenpark in Cambron-Casteau, België. Sinds de opening op 11 mei 1994 is het park snel uitgegroeid tot een van de bekendste en meest gewaardeerde dierentuinen van Europa. Waar het ooit begon als vooral een vogelpark, is Pairi Daiza inmiddels een groot en thematisch sterk uitgewerkt dierenpark met bijzondere en bedreigde diersoorten. Het park staat bekend om zijn indrukwekkende aankleding, sfeervolle werelden en aandacht voor natuurbehoud. Pairi Daiza neemt deel aan tientallen Europese fokprogramma’s voor bedreigde diersoorten en werd meerdere keren uitgeroepen tot beste zoo van Europa. De verschillende parkdelen zijn vormgegeven rond landen, continenten of culturen, zoals Cambron-Abbey, The Middle Kingdom, Cambron by-the-Sea, Southern Cape, Land of Origins. Ook the Last Frontier en The Land of the Cold versterken de unieke uitstraling van het park, met thema’s rond Canada, Alaska, Rusland en Scandinavië. Edenya is de nieuwste en misschien wel meest ambitieuze uitbreiding van Pairi Daiza. Het is een enorme overdekte tropische wereld waarin dieren, planten, waterpartijen, wandelroutes en verblijven samen één groot ecosysteem vormen. Edenya voegt een compleet nieuw klimaat en een nieuwe beleving toe aan de al bestaande werelden in het park. Het is een warme, groene junglewereld die je het hele jaar door kunt bezoeken. De uitbreiding maakt het mogelijk om diersoorten en planten te tonen die in het Belgische buitenklimaat niet goed zouden passen. Denk aan tropische dieren, grote aquaria, bijzondere vogels, reptielen en een weelderige beplanting. Voor Pairi Daiza betekent Edenya ook een verdere stap richting een totaalervaring. Het park wordt nog meer een reis langs verschillende werelden, klimaten en continenten. Bovendien sluit de uitbreiding goed aan bij de manier waarop Pairi Daiza zich onderscheidt van andere dierentuinen. Het is grootschalig (misschien zelfs wat overdreven), zit vol thematisering, er bijzondere diersoorten te vinden die je (bijna) nergens ander ziet en het voegt meer verblijfsmogelijkheden tussen de dieren toe.
Boven: Pairi Daiza, een verrassend grote, mooie en uitgebreide dierentuin die 'gewoon' in Belgie ligt. Hier kun je dus zelfs met de auto naar toe! Het wordt door velen beschouwd als de mooiste dierentuin van Europa.
Edenya
Het idee van een grote tropische kas is natuurlijk niet nieuw. Veel grote en bekende dierenparken hebben al jaren zo'n kas. Denk bijvoorbeeld aan Burgers Zoo hier in Nederland. Er zijn ook meerdere dierenparken die recentelijk nog zo'n kas op een grote schaal hebben gerealiseerd. Zoals bijvoorbeeld aan ZooParc de Beauval of Alwetterzoo Münster. Edenya is echter nog veel groter en ambitieuzer dan andere bestaande projecten. Pairi Daiza had al eerder verschillende kleinere kassen in het park, maar wilde iets op een immense en moderne schaal. Het project, toen nog onder de naam "Sanctuary" werd in 2019 al aangekondigd, maar toen moest er nog onderzoek worden gedaan naar de gevolgen voor de omgeving, aangezien het een project op erg grote schaal ging worden. Het concept was om een ontbrekende biotoop in Pairi Daiza toe te voegen. Namelijk het tropische klimaat van Latijns-Amerika/Amazonië, dat in de buitenlucht niet goed in het Belgische klimaat past. In februari 2022 werd dan eindelijk gemeld dat Pairi Daiza begonnen was aan de bouw van de grootste overdekte jungle van Europa. De locatie was een oude parkeerplaats. De toen genoemde maat was ongeveer 200 bij 200 meter, dus 4 hectare, met een hoogte van circa 22 meter. Pairi Daiza mikte toen nog op opening in 2024, maar dat schoof uiteindelijk meerdere keren op. Dat is natuurlijk niet vreemd als je denkt aan hoe veel dit project eigenlijk omvat. De ruwbouw omvatte veel meer dan alleen een kas. Er moesten ook hotelkamers, onthaalruimtes, restaurants, technische ruimtes voor dierenbeheer, bassins voor onder meer haaien en lamantijnen, een rivier, ondergrondse constructies, betonnen grotten en een ommuring die de kas kan dragen worden gerealiseerd. Dit was echt een enorm project! en pas als je er rondloopt wordt duidelijk op wat voor schaal. De foto's geven niet goed weer hoe groots het allemaal is. Edenya werd officieel geopend voor het publiek op 7 februari 2026. Pairi Daiza presenteerde het uiteindelijk als een tropische kas van 40.000 m² glas en 24 meter hoog, ontworpen voor zeldzame dier en plantensoorten. Bij de opening ontving het project Guinness World Records voor "Largest Tropical Greenhouse in the World" en "World’s Largest Covered Zoological Ecosystem".
Edenya was dan wel geopend, maar ecologisch gezien nog niet 'af'. Sommige dieren, waaronder publiekstrekkers zoals de lamantijnen en jaguars waren nog niet aanwezig bij de opening. Andere diersoorten waren al aanwezig achter de schermen, maar zouden geleidelijk verhuizen, afhankelijk van welzijn en aanpassingsvermogen. Tijdens mijn bezoek hadden de gavialen en verschillende soorten vissen pas net hun intrek genomen in Edenya. Ook moeten de vele planten nog settelen en aangroeien. Ik heb nu al meerdere malen de opening van een gesloten ecosysteem meegemaakt en het duurt gewoon een aantal jaren voor het er optimaal uitziet, nu is alles nog wat kaal en nieuw. Pas als er een aantal jaren 'geleefd' wordt in zo'n gebied ziet het er op zijn mooiste uit. Naast alle lof kreeg Edenya ook vrij snel te maken met kritiek en kinderziektes. Een van de grootste discussiepunten was de extra toegangsprijs: bezoekers moeten voor Edenya apart bijbetalen bovenop de gewone entree, wat al snel leidde tot frustratie bij daggasten en abonnementhouders. Daggasten betaalden bij opening €7 extra, abonnementhouders €5 per bezoek. Hier werd online zeer veel over geklaagd, omdat dit pas heel laat werd aangekondigd. Ook op diergebied verliep de start niet vlekkeloos. Zo verdwenen de kokoskrabben alweer uit de kas, meerdere dieren zouden zijn overleden omdat het verblijf niet geschikt was en de dieren zijn vervolgens weer terug achter de schermen geplaatst. Kort na de opening was er bovendien een pijnlijk incident waarbij een doodshoofdaapje verdronk in een watergeul in Edenya. Volgens berichtgeving verloor het dier vermoedelijk het bewustzijn na een val en belandde het daarna in het water; verzorgers konden het niet meer redden. Daarnaast zorgt het kunstmatige regenklimaat voor gemengde reacties. In de tropische kas kan het meerdere keren per dag stevig “regenen” door het bewateringssysteem, waardoor bezoekers op bepaalde plekken zeiknat kunnen worden. Op sociale media doken beelden op van bezoekers die werden verrast door de buien. De toekomstige toevoeging van een waterpark wordt door velen ook afgekeurd. Aangezien Pairi Daiza een dierenpark moet voorstellen en geen pretpark. De combinatie van attracties en dieren ligt sowieso erg gevoelig bij het publiek de laatste jaren. Wat ik zelf van Edenya kan zeggen is dat het een hele beleving is. Je moet wel echt van thematisering houden, want die is behoorlijk overdreven. Tot op een punt dan sommige verblijven weinig natuurlijke elementen hebben en meer thema. Het formaat van alles is niet uit te drukken in woorden of op foto's. Je kunt er echt op ontdekkingstocht en je blijft maar nieuwe dingen, dieren en paden vinden. Als hotelgast mocht ik 24/7 door het park lopen en de nachtelijke tochten door Edenya zijn echt heel speciaal! Ook is er per deel een ander klimaat. Je kunt bewijze van spreken een overdekte grot of tunnel doorlopen en je voelt meteen dat de temperatuur en vochtigheid verandert, zelfs als dat in de open buitenlucht is. Heel bijzonder is dat! Ook hangen in sommige delen van de kast mistwolken of begint het ineens te regenen. Ik had zelf gedacht vanaf foto's dat de drukke dak-constructie mij heel erg zou storen, maar in de realiteit heb je daar op ooghoogte niet echt last van, het valt vooral heel erg op in foto's.
Boven: Edenya, de grootste tropische kas ter wereld is de nieuwste beleving in Pairi Daiza. Een immens project dat je echt met eigen ogen gezien moet hebben.
Lamantijnen
Lamantijnen worden ook wel zeekoeien genoemd in het Nederlands. Zo heb ik ze ook regelmatig genoemd in mijn blogs, omdat Burgers Zoo dit ook doet in publicaties en op social media. Dit is echter niet de beste benaming omdat sommige soorten alleen in zoet water voorkomen. Ik noem ze vanaf nu dan ook gewoon lamantijnen. Er zijn in principe drie soorten lamantijnen, namelijk de Amazonelamantijn, de West Afrikaanse-lamantijn en de Caribische lamantijn. Bij die laatste wordt soms de "Florida lamantijn" echter nog als ondersoort beschouwd. Gezien het thema van Edenya zou je denken dat zij de "Amazonelamantijn" huisvesten, maar dat is niet zo. Alle Europese dierenparken met lamantijnen houden de Caribische lamantijn (Trichechus manatus). Die naam is ook enigszins misleidend aangezien deze soort niet alleen in de Cariben voorkomt, maar zowel in Noord-Amerika, Centraal-Amerika én Zuid-Amerika. De soort is qua leefgebied dus zeker wel passend voor het thema van Edenya. Andere namen die in mindere maten worden gebruikt zijn de West-Indische lamantijn of de Antilliaanse lamantijn voor de populatie in de Cariben. Deze dieren komen zowel in zout als zoet water voor. In dierenparken worden ze in zoet water gehouden. Er zijn maar acht landen in Europa die deze soort houden onder menselijke zorg met 11 dierenparken in totaal. Dat is niet veel vergeleken met andere populaire soorten. Deze soort wordt in het wild bedreigd en staat als 'kwetsbaar' op de IUCN Red List. De belangrijkste bedreigingen zijn aanvaringen met boten, verlies van leefgebied en zeegrasvelden, vervuiling, verstrikking in vismateriaal en andere menselijke verstoringen. Het is dus goed dat deze soort wordt gehouden en dat ermee wordt gefokt in dierenparken om zo een reservepopulatie op te bouwen.
Op dit moment leven er drie mannelijke lamantijnen in Edenya. Dit zijn Cuango, Ambroży (ook wel Adrian genoemd) en Alùs. Cuango arriveerde als eerste in Edenya op 10 april 2026. Hij werd geboren in ZooParc de Beauval, Frankrijk op 27 juli 2021 in een soortgelijke grote tropische kas. Ik heb ZooParc de Beauval bezocht in 2022 en Cuango daar als jong diertje gezien met zijn moeder Femore. Op 17 april kwam vervolgens Ambroży aan uit Zoo Wrocław in Polen. Ambroży werd in Wrocław ook wel “Rożek” genoemd, maar Pairi Daiza gebruikt op social media ook de naam "Adrian", omdat die internationaal makkelijker uit te spreken is. Een lamantijn van veel namen dus! Ambroży werd geboren op 22 mei 2020 en zijn moeder is Abel. Eind april kwam ook de broer van Ambroży aan in Edenya vanuit Zoo Wroclaw. Dit dier heet Alùs en hij werd geboren op 26 september 2023, hij is dus de jongste van de groep. In Zoo Wroclaw leven nu nog drie dieren na het vertrekt van Ambroży en Alùs. Namelijk Armstrong, een mannetje geboren op 24 juni 2009 in Odense Zoo in Denemarken en zijn tweelingbroer Gumle. Zij leven samen met het vrouwtje Abel, geboren op 21 februari 2013 in Singapore Zoological gardens. Zij is de moeder van Ambroży en Alùs. De fokmannetjes van Zoo Wroclaw zijn dus tweelingbroers. Tweelingen blijken vaker voor de komen bij lamantijnen onder menselijke zorg. In ZooParc de Beauval is dit namelijk ook al twee keer gebeurd!
Er wordt gespeculeerd dat er mogelijk nog meer lamantijnen naar Edenya komen, er zou in eerste instantie gepraat worden over een groep van vijf dieren, maar er wordt ook gezegd dat de eigenaar mikt op een aantal dat groter is dan ZooParc de Beauval. Zij hebben namelijk op het moment de grootste groep lamantijnen van Europa met een groep van 16 dieren. Opvallend is dat Edenya een mannengroep lijkt te huisvesten, net als in bijvoorbeeld Zoo Duisburg. Terwijl er eerder nog werd gepraat over een vrouwelijk dier uit Burgers Zoo dat zou gaan verhuizen naar Edenya. Dit dier genaamd Belize was een jong vrouwtje, geboren in Burgers’ Mangrove op 30 december 2021. Zij vertrok op dinsdagochtend 4 november 2025 naar Faunia in Madrid, Spanje, omdat de bouw van Edenya te lang op zich liet wachten. Hoe dan ook, het is echt geweldig om te zien dat er nog een dierenpark bij is gekomen die deze bijzondere soort huisvest. Het verblijf in Edenya is zeer uitgebreid, met verschillende mogelijkheden om de dieren zowel boven als onderwater te zien. Dit betekent heel veel voor de toekomstige EEP van de Caribische lamantijn.
Boven: De drie mannelijke lamantijnen in Pairi Daiza in hun verblijf "Manatee Cove". De dieren komen uit ZooParc de Beauval in Frankrijk en Zoo Wroclaw in Polen.
Hotelkamer
Het verblijf van de lamantijnen en de hotelkamers met onderwaterzicht op de lamantijnen heten beiden "Manatee Cove". De hotelkamers waren vanaf 18 mei 2026 te boeken en werden eind mei in gebruik genomen. Ik verbleef twee nachten in één van deze hotelkamers in juni 2026. Alles was dus nog splinternieuw! Net als toen ik in 2020 in één van de walruskamers verbleef. Dat maakte het stiekem nog wat leuker! Het nadeel van de Manatee Cove kamers is wel dat het familiekamers zijn. Ze zijn daarom van een hogere prijsklasse omdat ze gemaakt zijn voor meer dan twee personen. Ik verbleef er dus wel met twee personen, namelijk met mijn partner voor mijn verjaardag omdat ik per se zicht wilde op de lamantijnen. Je hebt echter alle extra ruimte en extra bedden niet 'nodig' met zijn tweeën. Ik raad dan eerder aan om een walruskamer te nemen of om met familie of een vriendengroep te gaan en de kosten te delen als je echt per se de in de lamantijnenkamer verblijven. Bij het verblijf zitten de volgende dingen inbegrepen: De overnachting(en), entree voor de dag van aankomst, de dag(en) van verblijf en de dag dat je vertrekt, ontbijt, avondeten (3 gangen), parkeren en onbeperkt toegang tot Edenya. Je hoeft dus ook geen extra kaartje of tijdslot te reserveren zoals dag-bezoekers of abonnementhouders. Ook na sluitingstijd heb je toegang tot Edenya! Als je wilt kunt je dus midden in de nacht op ontdekkingsreis gaan door deze junglewereld. Dat geldt trouwens voor het hele park, wat echt een bizarre beleving is. Wil je om middernacht naar de walrussen? Dat kan! Of uren in het donker Edenya verkennen? Helemaal geen probleem en je komt niemand anders tegen, zelfs geen personeel. Het is echt een magische beleving om in het donker tussen de dieren te lopen.
De kamers zelf zijn volledig gethematiseerd. In het geval van Manatee Cove is het thema een verzonken Maya stad. Alles in de kamer is in de stijl van de Maya, Inca of Azteekse culturen, of een gemixte stijl daarvan. De kunst aan de muren, de kleuren die gebruikt zijn, de kussen en zelfs het verblijf van de dieren heeft dit thema. Je kijkt direct uit op het verblijf van de lamantijnen, wat heel rustgevend is. Het is een ontzettend mooi onderwaterzicht op een verzonken tempel en verschillende vissen en natuurlijk de lamantijnen komen regelmatig langs zwemmen. Lamantijnen zijn van nature niet zo speels als bijvoorbeeld dolfijnen of walrussen, maar het zijn wel hele nieuwsgierige dieren. Ze kwamen dan regelmatig ook echt kijken bij het glas en zochten dan kort interactie. Iets wat ik eigenlijk nog nooit zo heb meegemaakt met lamantijnen in dierenparken. Dat de hotelkamers en het verblijf in het algemeen nog erg nieuw zijn voor de dieren en dat het jonge dieren zijn speelt hierin wellicht ook een rol. De kamer is zeer luxe, de bedden zijn heerlijk, het bad is fantastisch en er ligt een slaapbank direct aan het raam met onderwaterzicht. Je kunt dus wakker worden met uitzicht op de lamantijnen. Ik raad het iedereen 100% aan, een unieke ervaring die je niet snel zult vergeten!
Boven: De hotelkamer in "Manatee Cove" met Maya, Inca en Azteekse invloeden. Je kijkt direct uit op het verblijf van de lamantijnen en je hebt 24/7 toegang tot Edenya, dus ook in het donker!
